از چه هنگام نخستین آسیای بادی به کار گرفته شد؟

مجله اینترنتی کولاک : آسیای بادی دستگاهی است که نیروی باد را به کار تبدیل می کند. رایج ترین استفاده از آسیای بادی، برای خرد یا آرد کردن غلات یا کشیدن آب از نهرها و رودخانه ها است. چرخ بادگرد یا گلباد، از چند پره پره یا بادبان هم وزن و متعادل تشکیل شده است که از یک محور به چرخش در می آید. وقتی باد به بادبان ها می خورد، گلباد یا چرخ بادگرد به چرخش در می آید و آن نیز به نوبه ی خود، محور را به چرخش در می آورد. این نیروی گردنده، به کمک چند دنده از محور به بخشی از دستگاه که کار را انجام می دهند، منتقل می شوند.

طرز کار آسیای بادی از روزگار باستان برای انسان شناخته شده بود ولی از نوع استفاده از آن در سال های پیش از سده ی دوازدهم میلادی، اطلاع چندانی در دست نیست! در همان دوره بود که استفاده از آسیای بادی در قاره ی اروپا وسیعا رواج یافت.

نخستین نوع آسیای بادی که دیرک یا آسیای آلمانی نامیده می شود، از یک دیرک ثابت عمودی ساخته شده بود که تمام دستگاه آسیا چنان به دورش می چرخید که گلباد رو به باد قرار گیرد. در نوع دیگری نیز از آسیای بادی که برجک، منارک یا آسیای هلندی نیز نامیده می شود، گلباد و محور را بر روی برج گرداننده ای که خود بر یک برجک ثابت سوار بود، نصب می کردند.

نیرویی که این آسیاهای بادی تولید می کردند در نوع آلمانی از دو تا هشت اسب بخار و در نوع هلندی نیز از شش تا چهارده اسب بخار می رسید! نزدیک به نیمی از نیروی تولید شده در داخل دستگاه انتقال نیرو یا جعبه دنده از دست می رفت! و به همین علت، آسیاهای مزبور چندان کارآمد به شمار نمی رفتند! ولی تا سده ی هجدهم میلادی، که نیروی بخار مورد استفاده قرار نگرفته بود، وسیعا به کار گرفته می شدند. در سده ی هفدهم میلادی، فقط در کشور هلند، به تنهایی بیش از هشت هزار آسیای بادی مشغول به کار بودند!

نوع خیلی کوچکتری از آسیای بادی، که برای کشیدن آب از نهرها و رودها به کار گرفته می شد، در اواخر سده ی نوزدهم میلادی، در بیشتر ایالت های آمریکا مورد استفاده ی مردم قرار می گرفت. از این آسیاها برای تامین آب احشام، مصارف خاتگی و همچنین آبیاری استفاده می شده است.