سلمان فارسی چگونه سلمان محمدی شد

جواد نبوتی

هفتم ماه صفر همزمان با سالروز حفر خندق به عنوان روز حضرت سلمان نامگذاری و در تقویم ملی کشورمان ثبت شد. سلمان فارسی (پیش از مسلمان شدن: روزبه) صحابی ایرانی بود که پیامبر اسلام او را از خود (اهل بیت) خواند و به سلمان محمدی شهرت یافت.

سلمان در مدینه با پیامبر آشنا شد و به اسلام ایمان آورد. در سفینه البحار آمده‌است هنگامی که پیامبر به مدینه هجرت کرد، با دعوت ایشان با دین اسلام آشنا و مسلمان شد و پیامبر گرامی با مولای او قراردادی بست که سلمان کار کند و از درآمدهای خود، خود را آزاد کند. پیامبر و مسلمانان مدینه به او کمک کردند که بهای خود را (به مبلغ چهل نهال خرما و چهل وقیه -هر وقیه معادل چهل درهم) به یهودی بپردازد و آزاد شود.

در روزی که قریش نیروهایش را نزدیک مدینه گردآورد تا بر مسلمانان حمله بَرَد (غزوه خندق)، او پیشنهاد داد تا خندقی ژرف پیرامون مدینه حفر گردد تا از آن پاسبانی شود. سلمان فارسی به‌ویژه نزد مسلمانان شیعه گرامی داشته می‌شود و برای او جایگاهی والا در نظر دارند. در جنگ خندق، که در سال ۵ هجری رخ داد، به پیشنهاد سلمان، پیرامون شهر خندق کندند. واژه خندق عربی شده واژهٔ پارسی میانه کَندَگ و به معنی کَنده است. در زبان‌های کهن ایرانی چون اوستایی و فارسی باستان، ریشهٔ «کن» به معنی «کندن» امروزی به کار می‌رفته‌است و «فرکنتن» یعنی آغاز به ساختن ساختمان یا شهر. هر گروهی می‌خواست سلمان با آنان باشد؛ مهاجران می‌گفتند: سلمان از ماست و انصار می‌گفتند: سلمان از ماست. در نهایت پیامبر گرامی اسلام گفتند: «سلمان از ما اهل بیت است.»

سلمان محمدی پس از رحلت پیامبر اعظم صلی ا… علیه وآله، جزو معدود کسانی بود که از راه حق منحرف نشد و در شمار معتقدان به امامت حضرت علی علیه السلام قرار گرفت. او در خلافت عمر بن خطاب به حکومت مدائن منصوب شد، ولی هیچ ‌گاه از حقوق بیت ‌المال برای خود چیزی برنداشت و همه‌ آن را صدقه می‌ داد و برای امرار معاش زنبیل می ‌بافت.